Satranç Oyna: Ücretsiz Nereden Başlanır ve Nasıl Oynanır

Chess.com ve Lichess'te satranç oyna, tarayıcı sekmesini açar açmaz oyun başlar ve hiçbiri sizden para istemez. Lichess tamamen ücretsizdir, reklamsızdır, hiçbir aşamada ödeme duvarına takılmazsınız; hesap bile açmadan bir insana veya bilgisayara karşı oynayabilirsiniz. Chess.com da tarayıcıda ücretsiz oynatır, hesapsız da birkaç oyun oynatır, ücretli katmanları günlük oyun sayısı ve bazı özelliklerde sınır koyar. Chessdrive, bu makaleyi yazan uygulama, tarayıcıda açılan bir şey değildir: iOS ve Android için indirilen, cihazınızda çalışan bir yapay zekâ satranç koçudur. Bunu aradığınızda dürüst cevap önce Chess.com ile Lichess'tir, aşağıda ikisinin gerçekte size ne verdiği ve nasıl seçeceğiniz var.

Bu, Türkiye'de ölçtüğümüz oyun niyetli aramalar arasında en büyüğü: Bing üzerinde 25 haftalık bir dönemde ayda ortalama 6.057 tam eşleşme, 6.791 geniş eşleşme aramasıyla, haftalık zirve 2.155'e çıkıyor; 28 Ağustos 2026'da doğrulandı. Bu bir Bing gösterim ölçümüdür, Google arama hacmi değildir, sıralama olarak okuyun, mutlak sayı olarak değil. Aynı ölçümde yalın satranç kelimesi geniş eşleşmede daha yüksek çıktı, aylık 12.584, ama tam eşleşmede daha düşük kaldı, aylık 4.457; bu da satranç oyna teriminin oyun niyetini en net yakalayan ifade olduğunu gösteriyor.

Ücretsiz satranç nerede oynanır

İki gerçek seçenek var, ikisi de bugün, şu an, hesap açmadan kullanılabilir.

• Lichess.org: Açık kaynak, reklamsız, bağış destekli. Bir insana veya bilgisayara karşı oynamak için hesap gerekmez, istediğiniz oyuna sunucu tarafında tam Stockfish analizi çalıştırabilirsiniz (talep üzerine, günlük bir sınır dahilinde) ve sitenin hiçbir yerinde ücretli katman yoktur. Arayüzün Türkçesi gönüllü bir çeviri ekibi tarafından, Crowdin üzerinden yapılıyor; Lichess Türkçe Çevirmenleri adlı ayrı bir gönüllü takımın var olması bile bu çevirinin hâlâ tamamlanmadığının, bitmiş profesyonel bir yerelleştirme olmadığının bir işareti.
• Chess.com: Aynı şekilde tarayıcıda ücretsiz oynatır, hesapsız da sınırlı sayıda oyuna izin verir, Türkçe dil seçeneği arayüzde mevcuttur. Ama kendi Türkçe forumunda hâlâ açık duran bir başlık var: Neden türkçe dil desteği hala getirilmiyor. Ders ve makalelerin çoğu Türkçeye çevrilmemiş durumda; site kendi kullanıcılarının bu boşluğu fark ettiğini gösteriyor.

Bunların dışında sonuçlarda sık çıkan birkaç site daha var, hepsi dürüst bir notu hak ediyor. PlayOK'ın Türkçe sayfası, playok.com/tr/satranc, tamamen Türkçedir, misafir olarak giriş yapıp gerçek insanlara karşı oynatır, reklam yoktur, ama arayüzü 2000'lerin başından kalma gibi görünür ve sayfada kural anlatımı yoktur. CogniFit'in Türkçe sayfası Çevrimiçi Satranç Oyna başlığını taşır ama yapısı bir üyelik hunisidir: sizi üye ol ve giriş yap akışına yönlendiren, ücretli bir bilişsel değerlendirme platformunun parçasıdır. CrazyGames gibi genel oyun portalları anında, girişsiz oynatır ama Türkçeye özel hiçbir içerik veya satranç uzmanlığı taşımaz. Satrançoyna.gen.tr, arama sonuçlarında sık görünen özel bir Türkçe portal; bu araştırma sırasında sayfayı doğrudan açmaya çalıştığımızda otomatik erişim iki kez engellendi, bu yüzden içeriği kendi gözlemimizle değil yalnızca arama sonucu özetleriyle değerlendirebildik: kural anlatımı ya da yapay zekâ farkı sunmayan, reklamla finanse edilen bir portal görünümü veriyor.

Satranç nasıl oynanır

Tahta 8x8 karedir, her tarafta 16 taş bulunur: 1 şah, 1 vezir, 2 kale, 2 fil, 2 at, 8 piyon. Amaç rakibin şahını mat etmek, yani şahın hiçbir kaçış, blok veya alma hamlesi kalmadan tehdit altında olmasını sağlamaktır. Beyaz her zaman ilk hamleyi yapar.

Üç özel hamle vardır. Rok, şah ile bir kalenin aralarında hiçbir taş yokken ve ikisi de daha önce hiç oynamamışken aynı anda yaptığı bir hamledir; şah iki kare kayar, kale onun üzerinden atlar. Şah tehdit altındayken, geçeceği kare tehdit altındayken veya rok sonrası tehdit altında kalacaksa rok yapılamaz. En passant, Türkçede geçerken alma da denir, bir piyon ilk hamlesinde iki kare ilerleyip rakip piyonun yanına geldiğinde, rakip piyonun onu sanki bir kare ilerlemiş gibi hemen alabilmesidir, yalnızca o anda mümkündür. Piyon terfisi, bir piyon karşı tarafın son sırasına ulaştığında vezir, kale, fil veya ata dönüşür; oyuncuların neredeyse tamamı vezire terfi eder çünkü en güçlü taştır.

Oyun üç şekilde biter. Şah mat: bir taraf kaybeder. Pat: sırası gelen oyuncunun şahı tehdit altında değildir ama hiçbir yasal hamlesi yoktur, oyun berabere biter. Anlaşmalı beraberlik, üç kez aynı pozisyonun tekrarı veya elli hamle boyunca taş alınmaması ya da piyon oynanmaması da berabereliğe götürür.

Yeni başlayanlara karşı hâlâ işe yarayan klasik bir tuzak Çoban Matı'dır: 1.e4 e5 2.Bc4 Nc6 3.Qh5 Nf6?? 4.Qxf7# ile dört hamlede biten bir mat. Yalnızca rakip vezirin f7'ye erken saldırısını fark etmezse çalışır; ...Qe7, ...Qf6 veya ...g6 hamlelerinden herhangi biri bunu tamamen engeller.

Kuralları öğrendikten sonra ilk hamlelerde aklınızda tutmaya değer üç ilke var: merkezi kontrol etmek, yani e4, e5, d4 veya d5 gibi merkez karelere erken sahip çıkmak; taşları hızla oyuna sokmak, aynı taşı art arda birkaç kez oynamak yerine her hamlede farklı bir taşı geliştirmek; ve şahı erkenden rok yaparak güvene almak. Bunlar kesin kural değil, pratik alışkanlıktır; Çoban Matı gibi tuzaklar da tam olarak bu ilkeleri çiğneyen, vezirini vaktinden önce ortaya çıkaran oyunculara karşı işler.

İki kişilik satranç ve internetsiz oynama

Aynı tahtanın başında iki kişilik oynamak en basit yoldur: fiziksel bir satranç takımıyla internete hiç ihtiyaç yoktur. Çevrimiçi iki kişilik oynamak isteyenler için Lichess ve Chess.com'un ikisi de bir arkadaşı davet edip aynı anda oynayabileceğiniz özel oda bağlantıları sunar, hesap açmadan da bu bağlantıyı Lichess'te kullanabilirsiniz.

İnternetsiz oynamak biraz daha nüanslıdır. En kesin yol yine fiziksel bir tahtadır: standart Staunton tipi taşlar ve katlanır bir tahta, hiçbir uygulama güncellemesi veya sunucu kesintisinden etkilenmez. Uygulamalar arasında fark, motorun nerede çalıştığında yatar: bazı uygulamalar her hamle için sunucuya bağlanır, bağlantı kesildiğinde oynatmaz. Chessdrive'ta Maia3 ve Stockfish cihazınızda çalışır, yani bilgisayara karşı oynarken hamle hesaplaması bir sunucuya gitmez; bunu doğrudan uygulamanın kendi Türkiye mağaza sayfası açıklaması da doğrular. Hesap girişi veya senkronizasyon gibi başka adımların internet gerektirip gerektirmediğini burada iddia etmiyoruz, yalnızca hamle hesaplamasının cihaz üzerinde olduğunu.

2026'da Türkiye'de satranç

Türkiye Satranç Federasyonu Başkanı Fethi Apaydın, 21 Aralık 2025'te Antalya'da düzenlenen, 34 ülkeden 312 sporcunun katıldığı, 9 ile 17 yaş arası oyuncular için düzenlenen Dünya Hızlı ve Yıldırım Satranç Şampiyonası'nın açılışında lisanslı sporcu sayısının yaklaşık 1,9 milyona ulaştığını, hedefin 2 milyon olduğunu açıkladı. Bu rakam bir federasyon lisans ve kayıt sayısıdır, milyonlarca aktif yetişkin oyuncunun kanıtı değil: satranç, 2021/2022 eğitim öğretim yılından beri Millî Eğitim Bakanlığı'nın Kültür, Sanat ve Spor grubunda seçmeli bir ders olarak ortaokullarda, 5'ten 8'e kadar sınıflarda, okutuluyor; zorunlu değildir, daha geniş bir oyun etkinlikleri seçmeli dersiyle birlikte var olur. Yani 1,9 milyonluk rakamın büyük bölümü muhtemelen okul kaydından geliyor, satranç oynayan yetişkin bir kitlenin doğrudan ölçümü değil.

Rakamların arkasında gerçek bir üst düzey sahne de var. Türkiye'nin bugüne kadar çıkardığı büyükusta (GM) sayısı on yedi; sonuncusu, TSF'nin kendi duyurusuna göre, unvanını 2024 sonunda tamamlayıp 2025'te alan Işık Can. En yüksek dereceli isimlerden bazıları şöyle:

Bu bir sıralama tablosu değil: dereceler farklı ayların anlık görüntülerinden alındı, bu yüzden birbirine yakın isimlerin sırası tek bir listede değişebilir. Kesin güncel sıra için FIDE'nin kendi ülke listesine bakın. Erdoğmuş, Mayıs 2026'da 2700 dereceye ulaşan tarihin en genç oyuncusu oldu. Listedeki en genç ile en kıdemli isim arasında yaklaşık yirmi yıl var, Erdoğmuş 2011, Yılmaz 1992 doğumlu; bu, Türk satrancında genç kuşakla daha önce yol açmış oyuncuların aynı anda üst sıralarda olduğunu gösteriyor.

Bilgisayara karşı satranç neden garip hissettiriyor

En iyi satranç oynayan yapay zekâ hangisi diye arattığınızda Türkçe kaynakların büyük kısmı hâlâ 2017'ye, Google'ın AlphaZero'sunun Stockfish'i 100 oyunluk bir maçta 28 galibiyet, 72 beraberlik, sıfır mağlubiyetle yendiği habere dayanıyor. Bu haber 2017'de doğruydu. Ama iki şey değişti ve Türkçe içerikte bunlardan neredeyse hiç bahsedilmiyor.

Birincisi, ham güç. Stockfish 18, 31 Ocak 2026'da yayınlandı; Stockfish 17'ye göre 46 puana kadar Elo kazancı getiren SFNNv10 sinir ağını, yeni Threat Inputs özelliklerini ve çok işlemli verimlilik için paylaşımlı bellek uygulamasını tanıttı. Hâlâ ücretsiz ve açık kaynak.

İkincisi, tamamen farklı bir eksende: insana benzerlik. Toronto Üniversitesi Hesaplamalı Sosyal Bilim Laboratuvarı'nın Chessformer adlı mimarisi üzerine kurulu Maia3, karesel token'lar ve Geometrik Dikkat Yanlılığı kullanan bir kodlayıcı transformer. ICLR 2026'da yayınlanan makaleye göre 79 milyon parametreli versiyonu gerçek insan hamlelerini yüzde 57,1 oranında eşleştiriyor, 23 milyon parametreli versiyonu yüzde 56,6; ikisi de önceki en iyi model olan 355 milyon parametreli ALLIE'yi, yüzde 55,7 ile 55,9 arasında, dörtte birinden az parametreyle geçiyor. En küçük 5 milyon parametreli versiyonu bile yüzde 55,4'e ulaşıyor, eski en iyi modeli kabaca 70 kat daha az parametreyle yakalıyor. Üçü de ücretsiz, açık kaynak, Hugging Face ve GitHub üzerinden herkese açık.

Stockfish 18 ile Maia3 aynı soruyu cevaplamıyor. Biri en güçlü hamle hangisi sorusuna cevap veriyor, diğeri bu dereceli bir insan gerçekte ne oynar sorusuna. Sabit derinlikli, kolay ayarlı bilgisayar rakiplerinin çoğu zaman garip hissettirmesinin nedeni de bu: ya çok erken pes eder gibi oynarlar ya da gerçek hiçbir insanın yapmayacağı rastgele hamleler yaparlar, çünkü arama derinliğini kısıtlamak insan gibi oynamakla aynı şey değildir. Bunu neden yaptığını ve Maia'nın bunu nasıl çözmeye çalıştığını maia chess üzerine yazdığımız makalede ele aldık. Maia'nın ilk kuşağı dokuz ayrı model olarak eğitildi, ama Lichess'te oynanabilir hesap sayısı üç: maia1, maia5 ve maia9, hepsi ücretsiz. Bu botlar etiketlerindeki dereceden biraz daha güçlü oynuyor: o pozisyonda oyuncuların kabaca yüzde 20'sinin yapacağı asıl hatayı yapmıyorlar, ama o derecenin karakteristik diğer hatalarını yine tekrarlıyorlar. CSSLab'in Maia3 için açtığı resmî bir Lichess hesabı yok; 28 Ağustos 2026'da canlı bulduğumuz tek Maia3 botu topluluk tarafından işletilen @maia3-79m_2200 hesabıydı, resmî değil.

Bir bot seçerken pratik soru şu olmalı: onunla oynarken kendi seviyenizdeki bir insanla oynuyormuş gibi mi hissediyorsunuz, yoksa ya sizi eziyor ya da sizden önce mi pes ediyor? Aşağıdaki veriler bu hissin arkasındaki mekaniği tek bir örnek üzerinden gösteriyor.

Bir hamlenin en iyi olması, bulunabilir olduğu anlamına gelmiyor

Bir değerlendirme sayısı size bir hamlenin en iyisi olduğunu söyler. Sizin derecenizdeki birinin o hamleyi tahtada gerçekten bulup bulamayacağını söylemez, ve bu iki şeyin ne kadar farklı olabileceğini kendi verilerimizle gösterebiliyoruz.

Morphy'nin Brunswick Dükü ve Isouard Kontu'na karşı Paris 1858'de oynadığı ünlü Opera Oyunu'nun bitişinden iki pozisyon aldık. Maia3'ün 5 milyon parametreli, cihaz üzerinde çalışan sürümünü, her yasal hamleye Stockfish 17'nin derinlik 20'de verdiği puanı MultiPV ile eşleştirerek çalıştırdık, yedi farklı öz-derece bandı boyunca: 1000, 1200, 1400, 1500, 1800, 2000, 2200. Ölçtüğümüz şey, Stockfish'in en iyi bulduğu hamleye Maia3'ün verdiği olasılık, yani o dereceden bir insanın o hamleyi gerçekten oynama ihtimali. Buna Bulunabilirlik diyoruz. Bu, Maia3'ün yayınlanan yüzde 57,1'lik genel hamle eşleşme doğruluğuyla aynı şey değildir: o sayı binlerce gerçek oyundaki insan hamlelerini tahmin etmeyi ölçer, burada ise tek bir oyunun tek bir dizisini, küçük 5 milyon parametreli modelle ölçüyoruz. Küçük bir örneklem, bunu sayılarla aynı cümlede söylüyoruz.

Aynı bitişten iki pozisyon, aradaki farkı olabildiğince net gösteriyor. Birincisi son hamle, 17.Rd8#, tek hamlede mat. İkincisi üç hamle önce, 14. hamlede sıra siyahtayken, Stockfish'in bulduğu en iyi savunma tuhaf bir vezir hamlesi olan Qd6.

Mat hamlesini 1000 dereceli bir oyuncu bile yüzde 92,65 ihtimalle buluyor, 2200'de bu yüzde 99,09'a çıkıyor. Ama Qd6, 1000'den 2200'e kadar her bantta yüzde 1'in altında kalıyor, en yükseği yüzde 0,77. Derece neredeyse hiçbir şey değiştirmiyor. 1400 dereceli oyuncuların o pozisyonda gerçekte en çok seçtiği hamle Qd6 değil, h6'dır: yüzde 44,1 ihtimalle.

Bu, tek bir oyundan, tek bir kısa diziden çıkan bir bulgu, ama argümanın tamamını taşıyor: aynı bitişte bir motor hamlesini yüz oyuncudan doksan üçü ile doksan dokuzu, derecesi ne olursa olsun buluyor; başka bir motor hamlesini ise 1000'den 2200'e kadar her derecede yüzde birden azı buluyor. Bir değerlendirme sayısı yalnızca bir hamlenin en iyi olduğunu söyler. Sizin seviyenizdeki birinin onu tahtada bulup bulamayacağını söylemez, ve bu fark ölçülebilir.

Pratik sonucu şu: bir analiz aracı size en iyi hamle buydu dediğinde, bu cümlenin sizin için ne kadar öğretici olduğu pozisyona göre değişir. Mat hamlesi gibi neredeyse herkesin bulduğu bir hamlede motorun onayı size yeni bir şey öğretmez, zaten oynardınız. Qd6 gibi hemen hiç kimsenin bulmadığı bir hamlede ise motorun onayı doğrudur ama sizin oyununuzda tekrar edilmesi beklenmeyecek bir bilgidir. İkisi arasındaki farkı gösteren bir sayı olmadan, iki durum aynı görünür.

Chessdrive, bu ölçümü üreten ilgili taraf: uygulama Maia3'ü cihazınızda rakip, Stockfish'i ayrı bir analiz katmanı olarak çalıştırıyor. Arayüzü ve yapay zekâ koçu Türkçe yanıt veriyor, ama App Store'un Türkiye sayfası şu an hâlâ yalnızca İngilizce, Google Play'in Türkçe listelemesi ise yerelleştirilmiş durumda.

Son doğrulama: 28 Ağustos 2026, yukarıda alıntı yapılan kaynaklara ve Chessdrive'ın kendi taze motor çıktısına karşı. Arama hacmi, motor sürümleri ve üçüncü taraf sitelerin kendi özellikleri habersiz değişir; yayından önce her platformun kendi sayfasında güncel ayrıntıyı doğrulayın.